Chojnicka 100 lat temu

 Boża Męka przy ul. Chojnickiej - rok 1915

ul. Chojnicka - rok 2015


Cień wskazuje na to, że zdjęcie wykonano ok. 11:00 - 11:30


Z kolei cień krzyża na ścianie po prawej pozwala z dokładnością do kilkunastu centymetrów ustalić miejsce, gdzie stała kolumna.




Jan Buchholz w książce "Królewskie Miasto Starogard" wspomina, że w miejscu kamiennej kolumny stał kiedyś kościół p.w. Św. Jerzego, zniszczony przez Szwedów - do którego należał min. szpital dla ubogich. O dziwo, "tradycja" szpitala dla ubogich przetrwała w tej okolicy przez następne 300 lat. Były szpital znajduje się dokładnie na przeciw miejsca gdzie stała kolumna - to ten niepozorny budynek na zdjęciu poniżej.



O jego przeszłości mają świadczyć krzyże umieszczone w skrajnych miejscach gzymsu.

 Na lewym gzymsie zachował się krzyż, na prawym ostał się tylko pionowy pręt..

W książce Dawny Starogard znajdujemy taki oto opis.

"Przed budynkiem nr 40 na piaskowcowej kolumnie znajdował się metalowy krzyż.

Jak wynika z aktu erekcyjnego, którego odpis znajduje się w archiwum parafialnym kościoła p.w. Św. Mateusza, na miejscu tym do połowy XVII w. stał kościół p.w. Św. Jerzego.

W czasie najazdu szwedzkiego świątynia ta została doszczętnie zburzona. Na znajdującym się wokoło kościoła cmentarzu ustawiono w roku 1655 pamiątkową kapliczkę, jednak pod koniec XIX w. z powodu niwelacji i poszerzania ulicy oraz budowy nowych domów zaistniała potrzeba przesunięcia znajdującej się na pagórku kapliczki.

Z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. Józefa Blocka postanowiono zbudować w miejscu widocznym na pocztówce krzyż.

Uroczystość poświęcenia odbyła się 9 listopada 1890 r. z udziałem ówczesnych władz miejskich - burmistrza i starosty (ewangelików).

Piaskowcową kolumnę sprowadzono specjalnie z Frankfurtu, a budowę prowadził mistrz murarski Michał Pillar. O tym wydarzeniu donosiły: wydawany w języku polskim "Pielgrzym" [z Pelplina] i niemiecka "Neue Westpreusische Zeitung". Niestety, w roku 1939 hitlerowcy krzyż usunęli".

Można tylko dodać, że wojska niemieckie wyburzyły w zasadzie wszystkie przydrożne kapliczki i krzyże w całym powiecie starogardzkim. Ocalała jedynie kapliczka w Nowej Wsi.

Ilustracja kolumny pochodzi z książki wydanej przez Starogardzkie Centrum Kultury: "Dawny Starogard", I. Zagórska J. Cherek, 1998 r.
Pozostałe zdjęcia: z archiwum Autora


Potomkowie Michała Pillara - syn Jan Pillar i wnuk Artur, byli bardzo zasłużeni dla Polski i Starogardu.



https://kpbc.umk.pl/Content/163154/Pillar_Jan_357_969_Pom.pdf

Baszty pod śniegiem...

Od lewej: wieża kościoła Św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Baszta Gdańska (Szewska), Baszta Książęca, a za nią dachy kościoła Św. Mateusza ( kiedyś: NMP).

Oj, marzy mi się nowa kuta balustrada nad Wierzycą...

Starogard - trochę historii

Pierwsza znana nam, zachowana do naszych czasów, pisana wzmianka na temat Starogardu, znajduje się w tzw. akcie fundacyjnym Grzymisława II.

Książę pomorski Grzymisław II ¹ dokumentem z dnia 11 listopada 1198 roku oddał zakonowi joannitów min. zamek (castrum) Starigrod.

Starigrod leżał na lewym brzegu rzeki Wierzycy, prawdopodobnie w okolicach dzisiejszego dworca PKP (wieża ciśnień - najwyższy punkt w mieście).

– bardzo prawdopodobne, że w miejscu dzisiejszego ronda na Skarszewy, mieściła się strażnica grodu – do dzisiaj miejsce to ma wybitne walory obronne.

Starogard, jak podaje Milewski, wykształcił się z osady neolitycznej sprzed 4-5 tysięcy lat, czyli jego korzenie sięgają roku ok. 2000 – 3000 przed naszą erą.

W VII wieku n.e. była to już znaczna osada, być może obok pobliskiej Gnosny² był to jeden z głównych ośrodków władzy Wierzyczan.

Wierzyczanie - to domniemani Verizane [Uerizane] ze szpiegowskich notatek Geografa Bawarskiego


 

Panorama miasta - prawdopodobny wygląd Starogardu z roku 1864 - ilustracja z książki Dzieje Starogardu, red. M. Kallas, Starogard Gd. 1998, t. 1, s. 87.  

¹ oznaczenie „drugi” nadał mu niemiecki „badacz” Bernard Stadie w 1864 roku, niestety nie podaje źródła swojej wiedzy, podobnie jak Schultz.

Jak można domniemać, nie ujawniono tych dokumentów, ponieważ wiedza w nich zawarta była zbyt niebezpieczna, nawet mimo tego, że zaborca niemiecki posiadał pełnię władzy nad Polakami.

² obecnie Junkrowy koło Skarszew

Ciekawostki:

1)   11 listopada 1198 - dokładnie 720 lat później, w 1918 roku następuje przekazanie przez Radę Regencyjną zwierzchniej władzy nad wojskiem brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu, zaś 19 lat później w 1937 roku dzień ten ustanowiono świętem państwowym pn. Narodowe Święto Niepodległości
 

Jak tłumaczy ten fakt Wikipedia:

Odzyskiwanie przez Polskę niepodległości było procesem stopniowym. Wybór 11 listopada uzasadnić można zbiegiem wydarzeń w Polsce z zakończeniem I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne 11 listopada 1918, pieczętującego ostateczną klęskę Niemiec. Dzień wcześniej przybył do Warszawy Józef Piłsudski. W tych dwóch dniach, 10 i 11 listopada 1918, naród polski uświadomił sobie w pełni odzyskanie niepodległości, a nastrój głębokiego wzruszenia i entuzjazmu ogarnął kraj.

Jędrzej Moraczewski opisał to słowami [2]:

"Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma „ich”. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, od czapki z bączkiem, będziemy sami sobą rządzili. (...) Cztery pokolenia nadaremno na tę chwilę czekały, piąte doczekało. (...)"

2)    W grudniu 2014 roku ujawniono, że w Charzykowach pod Chojnicami znaleziono skarb z epoki brązu.

>>skarb odkryto przypadkiem w czasie jesiennych robót polowych na jednym z pól powiatu chojnickiego, gdy listopad zbliżał się już ku końcowi. Okazało się, że z „ziemi wyszło” kilkanaście przedmiotów z później epoki brązu, czyli ok. 900 - 700 lat pne.<<

http://www.chojnice.pl/index.php/region/wiesci-z-regionu/6639-po-prostu-skarb-.html

Niestety, lokalna telewizja TVP Gdańsk informację z tego odkrycia zilustrowała migawkami z innego   wydarzenia, pokazano min. monety krzyżackie,

które pochodzą przecież co najmniej z lat 1200 naszej ery, a nie 900 przed naszą erą.

Epoka brązu chronologicznie następuje po epoce neolitu (epoka kamienia gładzonego) i na terenie Polski występowała mniej więcej od roku 2000 p.n.e., zaś koniec jej przypada na lata 1000 - 700 p.n.e.
Po epoce brązu następuje epoka żelaza.

Brązowy skarb z Charzykowych pod Chojnicami

http://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowe_%C5%9Awi%C4%99to_Niepodleg%C5%82o%C5%9Bci